شناخت و درمان آلزایمر

در سال ۱۹۰۱، روان شناس و عصب شناس آلمانی «آلویز آلزایمر» اولین مورد این بیماری را کشف و در مورد آن نوشت، که بعدها به بیماری آلزایمر معروف شد. بیماری آلزایمر یک نوع اختلال عملکرد مغزی است که بتدریج توانایی های ذهنی بیمار تحلیل می رود. بارزترین نوع از انواع مختلف زوال عقل اختلال حافظه است. اختلال حافظه معمولاً بتدریج ایجاد شده و پیشرفت می کند. در ابتدا اختلال حافظه به وقایع و آموخته های اخیر محدود می شود ولی بتدریج خاطرات قدیمی هم آسیب می بینند. بیمار پاسخ سوالی را که چند لحظه قبل پرسیده است فراموش می کند و مجدداً همان سؤال را می پرسد. بیمار وسایلش را گم می کند و نمی داند کجا گذاشته است. در خرید و پرداخت پول دچار مشکل می شود و نمی تواند حساب دارائیش را نگه دارد. بتدریج در شناخت دوستان و آشنایان و نام بردن اسامی آنها نیز مشکل ایجاد می شود. کم کم مشکل مسیر یابی پیدا شده و اگر تنها از منزل بیرون برود ممکن است گم شود.

راه های پیشگیری و مقابله با رشد آلزایمر: این‌ها عواملی هستند که ما می‌توانیم برای کنترل روی انتخاب‌ها و سبک زندگی‌ مان به ‌کار ببریم تا بتوانیم تا حدودی روی این پیشگیری تاثیرگذار باشیم.
  • فشارخون سالم: پایین آوردن فشارخون توسط ورزش و تغذیه سالم می‌تواند ریسک ابتلا به زوال عقل را کاهش دهد.
  • تغذیه درست: شامل، انواع توت، سیب، آجیل ، برخی انواع شکلات تیره، قهوه، کافئین، دارچین، کشک و ماهی همراه با سایر غذاها می‌شود.
  • وزن مناسب: داشتن وزنی مناسب، مخصوصا در میانسالی، با کاهش ریسک زوال عقل ارتباط دارد.
  • ورزش جسمی: ورزش جسمی ارتباط قوی با کاهش ریسک ابتلا به آلزایمر و سایر انواع زوال عقل دارد و بهتر از دارو می‌باشد.
  • ورزش ذهنی: فعالیت ذهنی، ذخائر ادراک و شناخت را بالا می‌برد و در نتیجه موجب کاهش ریسک زوال عقل می‌گردد.
  • آموزش شناختی: آموزش شناختی شامل صرف زمان برای آموزش مغزتان است- تقریبا مانند داشتن یک مربی شخصی برای مغزتان.
  • نکشیدن سیگار: به گفته سازمان سلامت جهانی، ۱۴درصد از موارد آلزایمر در دنیا، به‌دلیل دودکردن تنباکو روی داده‌اند.
  • مقادیر کافی از ویتامین B12 ، D و E: کمبود ویتامین ب۱۲، ویتامین دی و ویتامین ایی، موجب کاهش عملکرد ادراکی می‌شود.
  • کنترل قند خون: ارتباط قوی میان قندخون بالا و ریسک زوال عقل وجود دارد، تا حدی‌که نام دیگر آلزایمر را دیابت نوع سوم گذاشته‌اند.
  • مطالعه زیاد: پژوهش‌های مکرر نشان داده، میزان تحصیلات بالا موجب کاهش ریسک اختلال ادراک می‌گردد.

همچنین در جهان ۴ نمونه داروی ضد آلزایمر وجود دارد که همه آنها شیمیایی است. در بهمن ماه 1395 با حضور وزیر بهداشت وقت، از دارویی رونمایی شد که حاصل مشارکت یک تیم ۸ نفره از دانشمندان ایرانی، بنام کپسول ملیتروپیک بود. این دارو در حال حاضر تنها داروی منحصر به فرد ایرانی و گیاهی در جهان می باشد که در پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی به تولید و بهره برداری رسیده است. ماده موثر آن حاوی عصاره خشک بادرنج می باشد و در کنترل و کاهش علایم تحریک پذیری آلزایمر نقش بسزایی دارد.



راه‌ های تشخیص: چنانچه شخص ۴ یا ۵ نشانه زیر را داشته باشد، باید به پزشک مراجعه کند.
  • اختلال حافظه که فعالیتهای روزانه را دچار اشکال می‌کند.
  • مشکلات در انجام کارهای عادی مثلاً فراموش می‌کند، غذا بپزد.
  • ضعف بیان و استفاده از کلمات نامناسب برای صحبت کردن
  • گم کردن زمان مکان مثلاً روز و شب
  • کاهش قضاوت (اختلال در تصمیم‌گیری)
  • اختلال تفکر ذهنی (حسابهای مالی، ارقام)
  • جابه‌جا کردن اجسام مثلاً ساعت را روی گاز می‌گذارد.
  • تغییرات در حالت و رفتار (خنده، گریه، عصبانیت)
  • انگیزه را از دست می‌دهند و بی ‌توجه می‌شوند.
  • تغییر شخصیت (منزوی شدن، عصبانی شدن)

یکی دیگر از روش های جدید تشخیص زود هنگام آلزایمر از طریق بزاق است. با بررسی سطح هورمون استرس در بزاق می توان احتمال آلزایمر و زوال عقل در سالمندان را تشخیص داد.